De meeste Finnen hebben inmiddels wel van Zwarte Vrijdag gehoord, een feestdag die vooral in de Verenigde Staten wordt gevierd. Maar weinig mensen weten hoe die feestdag is ontstaan, en wat die met Finland te maken heeft.
In 1659 leed een man genaamd Robinson Crusoe schipbreuk op een onbewoond eiland, terwijl hij op winkelreis naar Afrika was om slaven voor zijn plantage te halen. Op het eiland redde Crusoe een jonge man die geofferd zou worden uit de handen van zijn achtervolgers, en noemde hem Vrijdag.
Na verloop van tijd leerde Robinson de jongeman Engels, bekeerde hem tot het christendom en trainde hem om als zijn dienaar te werken. Precies zoals je met vrienden doet.
Vrijdag werd Crusoes vertrouwde metgezel, met wie ze de hele wereld rond avonturen beleefden, totdat Vrijdag in 1694 stierf door pijlen afgeschoten door aanvallers. Depressief door het verlies van zijn dierbare dienaar besloot Crusoe dat vanaf dat moment ieder jaar de vrijdag na de vierde donderdag van november Zwarte Vrijdag zou zijn.
Omdat Vrijdag tijdens een handelsreis naar Afrika was gevonden, wilde Crusoe de nagedachtenis van zijn vriend eren door op een bepaalde dag nepparels, speelgoed, messen, scharen, glasscherven, bijlen en vooral slaven met korting te verkopen.
Schrijver Daniel Defoe had de gezamenlijke avonturen van Robinson Crusoe en Vrijdag behoorlijk nauwkeurig gedocumenteerd, waardoor Zwarte Vrijdag in slechts een paar honderd jaar een internationaal erkende feestdag werd, overal behalve in het communistische Sovjet-Unie en zijn vazalstaten, zoals Finland.
Meteen na de Tweede Wereldoorlog probeerden de Verenigde Staten de boodschap van Zwarte Vrijdag te verspreiden door Europeanen meer dan 13 miljard dollar aan winkelgeld te geven, onder de naam Marshallhulp (in huidig geld meer dan 135 miljard). Bijna alle andere Europese landen namen die hulp graag aan, behalve het kleine en gefinlandiseerde Finland, dat bang was voor de woede van de oostelijke buur.
![]()
Hoewel de meerderheid van de politieke en culturele elite van ons land goedkope aankopen afwees, en nog steeds afwijst, had Finland toch zijn eigen opstandige minderheid die, de Sovjetmacht tartend, probeerde Zwarte Vrijdag naar Finland te halen.
Misschien wel het zichtbaarst was de langzittende president Urho Kekkonen, die een groot bewonderaar van Robinson Crusoe was. Volgens het verhaal noemde Kekkonen zijn zomerhuis Kultaranta naar de Goudkust van Afrika, omdat Crusoe daar slaven ging kopen.
Omdat er in het boek van Daniel Defoe geen plaatjes stonden, en Kekkonen ook niet bepaald vaak in Afrika was geweest, dacht hij dat Vrijdag zo'n zelfde inheemse bewoner was als in Noord-Amerika en droeg hij vaak een indianentooi. In werkelijkheid werd Vrijdag gevonden op een eiland in Zuid-Amerika, was hij waarschijnlijk Mexicaans en droeg hij een sombrero.
De voor het eerst in de 18e eeuw bedachte Zwarte Vrijdag probeerde men al in 1950 naar Finland te brengen, op initiatief van de toenmalige premier Kekkonen, maar de Sovjet-Unie wist die poging te blokkeren door via de vakbond SAK een staking van machinisten te steunen, waarmee men het goederenvervoer in Finland wilde ontregelen. Kekkonen stuurde de machinisten op extra herhalingsoefeningen en de staking werd afgeblazen, maar de schade was al aangericht en fabrikanten hadden geen zin meer om westerse consumptiegoederen naar het land te brengen.
![]()
Ook elders in de naoorlogse elite van de samenleving voerde een moedige minderheid stiekem campagne voor Zwarte Vrijdag. De artiesten Esa Pakarinen en Masa Niemi schminkten hun gezicht demonstratief zwart in een film uit 1960 en speelden zwarte Amerikanen.
Daarmee namen ze een groot risico, want in die tijd waren alle verwijzingen naar de Verenigde Staten verboden en wilde men bijvoorbeeld Donald Duck verbieden omdat die te kapitalistisch zou zijn. Deze directe steunbetuiging aan Zwarte Vrijdag leidde er dan ook toe dat zowel Pakarinen als Niemi later stierven.
Ook vandaag zou het statement van Pakarinen en Niemi voor Zwarte Vrijdag nogal incorrect zijn, maar om iets andere redenen dan 60 jaar geleden. Tegenwoordig is de kennis over de oorsprong van Zwarte Vrijdag nogal mistig, waardoor Pakarinen en Niemi verkeerd kunnen worden uitgelegd als mannen die een donker persoon neerzetten in een humorcontext. Dat is natuurlijk verkeerd, maar racisme ook, en daar is niks grappigs aan.
Pakarinen en Niemi in gedachten reisde Kekkonen in oktober 1961 naar de Verenigde Staten om te onderhandelen over het naar Finland halen van Zwarte Vrijdag, maar dat leidde al snel tot de zogeheten notencrisis. Oftewel, de Sovjet-Unie, bezorgd over de verspreiding van het kapitalisme, stuurde ons een nota waarin stond dat alle pogingen om Zwarte Vrijdag naar Finland te brengen onmiddellijk moesten stoppen.
Omdat de Amerikaanse president John F. Kennedy actief werkte aan het naar Finland krijgen van Zwarte Vrijdag, vermoordden KGB-agenten hem in november 1963 als onderdeel van een complot opgezet door de sociaaldemocraten en Nicolae Ceaușescu. Volgens geruchten was het de bedoeling dat in datzelfde jaar de eerste Finse Zwarte Vrijdag zou worden georganiseerd, nadat Kennedy had beloofd met transportvliegtuigen van de NAVO Japanse rommel naar Finland te brengen. In die tijd was Japan China en werd alle goedkope elektronica in Japan gemaakt. Tegenwoordig is China China en maken ze in Japan vooral getekende porno.
Door de notencrisis en de moord op Kennedy werd er niet meer geprobeerd Zwarte Vrijdag naar Finland te halen, totdat Kekkonen in de zomer van 1970 weer naar de Verenigde Staten durfde. De onderhandelingen waren al ver gevorderd, totdat de communisten opnieuw toesloegen. Dit keer werd Richard Nixon erin geluisd als deelnemer aan een spionageschandaal en moest hij aftreden. De KGB spaarde dit keer tenminste zijn leven.
De laatste keer tijdens de Koude Oorlog dat men Zwarte Vrijdag naar Finland probeerde te halen, was in 1975 door de internationaal goed verbonden en talenkundige minister van Buitenlandse Zaken Ahti Karjalainen, maar helaas viel het kabinet Sorsa I in het voorjaar van 1975 nadat de fractie van de Centrumpartij had verklaard dat goedkope aankopen in strijd waren met de erfenis van Santeri Alkio.
Later rechtvaardigde Karjalainen in zijn memoires zijn vertrek uit het parlementaire werk bij de verkiezingen van 1979 vooral met frustratie over het feit dat Zwarte Vrijdag ondanks zijn herhaalde pogingen niet naar Finland was gehaald.
Een van de centrale uitgangspunten bij de oprichting van het oorspronkelijke Valco was, naast corruptie, de poging van de sociaaldemocraten om de komst van Zwarte Vrijdag naar Finland te verhinderen. Dat probeerde men te doen door in Finland slechte en dure elektronica te produceren, zodat mensen geen goedkope en goede buitenlandse elektronica zouden kopen.
Na de val van de Sovjet-Unie begin jaren 90 begon het er eindelijk op te lijken dat ook Finland Zwarte Vrijdag kon krijgen. Er werd een slim complot bedacht: om de communisten te misleiden zou Finland lid worden van de Europese Unie, en Zwarte Vrijdag zou dan via die route worden ingevoerd op basis van besluit nr. 2257/94 van de EU-commissie.
De genialiteit van het plan zat erin dat de zogeheten eurosocialisten die de Europese Unie aanjoegen zich niet eens konden voorstellen dat er als bijproduct van een internationaal systeem van regels en bureaucratie ook maar een snufje vrije markteconomie mee zou komen. Volgens geruchten zat Paavo Väyrynen zelf achter het plan, wat best makkelijk te geloven is. Paavo is tenslotte de meest legendarische politicus die Finland ooit heeft gehad.
Hoe het afloopt weet iedereen, want inmiddels zijn er volwassen mensen geboren die zich dingen herinneren.
Martti Ahtisaari, die voorstander was van de Europese Unie, werd in 1994 tot president gekozen. Hij had decennialang de sociaaldemocraten vertegenwoordigd, hoewel hij in werkelijkheid een door de Illuminati geplante reptielmens was. De linkse Finse elite was zo hitsig van de EU dat ze niet doorhad dat Zwarte Vrijdag gratis mee zou komen met de unie. Finland trad in 1995 toe tot de Europese Unie en kreeg er in 2015 meteen daarna Zwarte Vrijdag bij. Markteconomie hebben we nog steeds niet gekregen.
